Dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện trước khi cơn tai biến xảy ra, nhưng nhiều người lại bỏ qua vì nghĩ đó chỉ là triệu chứng mệt mỏi thông thường. Những biểu hiện như méo miệng, tê yếu tay chân, nói khó hay chóng mặt đột ngột có thể là cảnh báo nguy hiểm. Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời, giảm nguy cơ tử vong và hạn chế di chứng.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) xảy ra khi lưu lượng máu cung cấp cho não bị gián đoạn, khiến các tế bào não thiếu oxy và bắt đầu chết chỉ sau vài phút.
Tình trạng này được chia thành 2 loại chính:
- Đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não): chiếm khoảng 80 – 85% các trường hợp, xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn.
- Đột quỵ xuất huyết não: xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu não.
Dù thuộc loại nào thì đây cũng là tình trạng cấp cứu y khoa, cần được xử trí càng sớm càng tốt.
7 Dấu hiệu đột quỵ tuyệt đối không nên bỏ qua
Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nếu được cấp cứu trong “thời gian vàng”, người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ tử vong và hạn chế các di chứng nguy hiểm.
Dưới đây là 7 dấu hiệu đột quỵ phổ biến cần đặc biệt lưu ý:
Méo miệng, lệch mặt bất thường
Một trong những dấu hiệu đột quỵ điển hình là khuôn mặt bị méo hoặc lệch sang một bên.
Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:
- Miệng bị xệ xuống một bên
- Nhân trung lệch
- Khi cười hoặc nói, khuôn mặt không cân đối
Nguyên nhân là do dây thần kinh điều khiển cơ mặt bị ảnh hưởng khi não thiếu máu.
Để kiểm tra nhanh, bạn có thể yêu cầu người bệnh mỉm cười hoặc nhe răng. Nếu thấy một bên mặt không cử động bình thường, rất có thể đó là dấu hiệu đột quỵ cần được cấp cứu ngay.
Tê yếu tay hoặc chân, đặc biệt ở một bên cơ thể
ảm giác tê bì hoặc yếu tay chân cũng là dấu hiệu đột quỵ sớm thường gặp.
Người bệnh có thể cảm thấy:
- Tê bì ở cánh tay, bàn tay hoặc chân
- Mất cảm giác ở một bên cơ thể
- Không thể cầm nắm đồ vật
- Khó nâng tay hoặc bước đi
Trong nhiều trường hợp, khi yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên, một bên tay có thể tự động rơi xuống hoặc không giữ được lâu.
Điều này cho thấy não đang bị thiếu máu cục bộ, ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Nói khó, nói ngọng hoặc không rõ lời
Rối loạn ngôn ngữ là một dấu hiệu đột quỵ rất dễ nhận biết nhưng thường bị bỏ qua.
Người bệnh có thể gặp tình trạng:
- Nói lắp
- Phát âm không rõ
- Nói sai từ hoặc không tròn câu
- Không thể diễn đạt điều mình muốn nói
Thậm chí, có trường hợp hiểu được người khác nói gì nhưng không thể trả lời lại.
Nếu bạn yêu cầu người bệnh lặp lại một câu đơn giản nhưng họ không thể nói rõ ràng, đó có thể là dấu hiệu đột quỵ nguy hiểm.
Chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột
Một số trường hợp đột quỵ gây ảnh hưởng đến vùng não kiểm soát thăng bằng.
Khi đó, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:
- Chóng mặt dữ dội
- Đi loạng choạng
- Khó giữ thăng bằng
- Cảm giác mọi thứ xung quanh quay cuồng
Triệu chứng này thường dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiền đình, khiến nhiều người chủ quan không đi khám.
Tuy nhiên, nếu tình trạng chóng mặt xảy ra đột ngột kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, cần nghĩ đến nguy cơ đột quỵ sớm.
Đau đầu dữ dội bất thường
Đau đầu cũng có thể là dấu hiệu đột quỵ, đặc biệt trong trường hợp đột quỵ xuất huyết não.
Người bệnh có thể cảm thấy:
- Đau đầu dữ dội
- Cơn đau xuất hiện đột ngột
- Đau như “búa bổ”
- Kèm buồn nôn hoặc nôn
Điểm khác biệt là cơn đau đầu do đột quỵ thường nghiêm trọng và xuất hiện bất ngờ, không giống với các cơn đau đầu thông thường.
Nếu cơn đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Mờ mắt, nhìn đôi hoặc mất thị lực
Một số người trước khi bị đột quỵ có thể gặp vấn đề về thị lực như:
- Nhìn mờ
- Nhìn đôi
- Mất thị lực tạm thời ở một bên mắt
- Khó nhìn rõ vật thể
Triệu chứng này xảy ra do mạch máu nuôi dưỡng vùng não kiểm soát thị giác bị tắc nghẽn hoặc tổn thương.
Nếu tình trạng rối loạn thị lực xảy ra đột ngột, đây có thể là dấu hiệu đột quỵ sớm cần đặc biệt chú ý.
Lú lẫn, khó hiểu lời nói của người khác
Một dấu hiệu đột quỵ nguy hiểm khác là tình trạng rối loạn nhận thức.
Người bệnh có thể:
- Đột ngột cảm thấy lú lẫn
- Không hiểu người khác đang nói gì
- Khó tập trung
- Không nhớ những việc vừa xảy ra
Trong một số trường hợp, người bệnh không nhận thức được tình trạng của mình, khiến việc xử lý trở nên chậm trễ.
Nếu tình trạng lú lẫn xảy ra bất ngờ, đặc biệt ở người có bệnh lý nền như cao huyết áp hoặc tim mạch, cần đưa đi cấp cứu ngay.
Quy tắc FAST – Cách nhận biết đột quỵ trong 30 giây
Để nhận biết nhanh dấu hiệu đột quỵ, các chuyên gia y tế khuyến cáo nên ghi nhớ quy tắc FAST. Đây là phương pháp đơn giản giúp phát hiện sớm đột quỵ chỉ trong thời gian ngắn:
F – Face (Khuôn mặt)
Hãy quan sát khuôn mặt của người nghi bị đột quỵ.
Nếu thấy các biểu hiện như:
- Miệng bị méo
- Một bên mặt bị xệ xuống
- Khi cười, khuôn mặt không cân đối
Thì rất có thể đó là dấu hiệu đột quỵ liên quan đến tổn thương thần kinh mặt.
Bạn có thể yêu cầu người bệnh mỉm cười hoặc nhe răng để kiểm tra nhanh.
A – Arm (Cánh tay)
Yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên ngang vai và giữ trong vài giây.
Nếu:
- Một tay bị rơi xuống
- Không thể nâng tay lên
- Tay yếu hoặc tê bì
Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ sớm do não đang bị thiếu máu cục bộ.
S – Speech (Lời nói)
Hãy nói một câu đơn giản và yêu cầu người bệnh lặp lại.
Nếu người bệnh:
- Nói ngọng
- Phát âm không rõ
- Nói sai từ hoặc không thể nói tròn câu
Đây là dấu hiệu đột quỵ liên quan đến rối loạn ngôn ngữ.
T – Time (Thời gian)
Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu đột quỵ nào kể trên, thời gian là yếu tố quyết định sự sống còn.
Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, bởi:
- 3 – 4,5 giờ đầu là “thời gian vàng” để điều trị đột quỵ
- Càng cấp cứu sớm, khả năng phục hồi càng cao
Nguy cơ di chứng như liệt, mất ngôn ngữ sẽ giảm đáng kể
Vì vậy, tuyệt đối không chần chừ hoặc tự điều trị tại nhà khi nghi ngờ có dấu hiệu đột quỵ.
Khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ cần làm gì?
Khi nhận thấy bản thân hoặc người xung quanh có dấu hiệu đột quỵ, cần xử lý đúng cách để tránh làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Dưới đây là những việc nên làm ngay lập tức khi phát hiện dấu hiệu đột quỵ:
Gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay
Ngay khi phát hiện dấu hiệu đột quỵ, cần:
- Gọi cấp cứu
- Hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất
Việc chậm trễ có thể khiến tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi.
Các chuyên gia cho biết mỗi phút trôi qua có thể có hàng triệu tế bào não bị chết đi.
Để người bệnh nằm nghiêng và giữ thông thoáng đường thở
Nếu người bệnh có dấu hiệu:
- Buồn nôn
- Nôn ói
- Mất ý thức
Hãy đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên, đồng thời:
- Nới lỏng quần áo
- Giữ đường thở thông thoáng
Điều này giúp tránh nguy cơ sặc hoặc ngạt thở.
Không cho ăn uống hoặc tự ý dùng thuốc
Một sai lầm phổ biến khi thấy dấu hiệu đột quỵ là cho người bệnh:
- Uống thuốc hạ huyết áp
- Uống thuốc chống đông
- Ăn uống hoặc uống nước
Những hành động này có thể làm tình trạng nguy hiểm hơn, đặc biệt khi người bệnh bị rối loạn nuốt.
Vì vậy, tốt nhất không tự ý cho người bệnh dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Theo dõi tình trạng người bệnh
Trong khi chờ cấp cứu, cần:
- Theo dõi nhịp thở
- Quan sát ý thức
- Ghi nhớ thời điểm xuất hiện dấu hiệu đột quỵ
Thông tin này rất quan trọng để bác sĩ đưa ra phương án điều trị phù hợp.
Đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao
Đột quỵ có thể xảy ra với bất kỳ ai. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng có nguy cơ xuất hiện dấu hiệu đột quỵ cao hơn bình thường do các yếu tố sức khỏe và lối sống.
Đây là những đối tượng có nguy cơ cao đột ngụy:
- Người bị cao huyết áp
- Người mắc bệnh tim mạch
- Người bị tiểu đường
- Người có mỡ máu cao
- Người hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia
- Người ít vận động, thừa cân béo phì
- Người thường xuyên căng thẳng, thức khuya
Cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả
Đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì lối sống khoa học và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Bạn có thể ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ bằng cách:
- Kiểm soát huyết áp ổn định: Hạn chế ăn mặn, kiểm tra huyết áp định kỳ, tuân thủ điều trị nếu đang mắc bệnh về huyết áp
- Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, giảm muối và đường, ăn nhiều cá và thực phẩm giàu omega-3
- Tập thể dục thường xuyên: Ít nhất 30 phút mỗi ngày, có thể đi bộ, đạp xe, bơi lội,…
- Hạn chế rượu bia và bỏ thuốc lá
- Khám sức khỏe định kỳ
Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ có thể giúp cứu sống người bệnh và hạn chế tối đa di chứng nguy hiểm. Nếu thấy xuất hiện triệu chứng hãy đi khám ngay. Đừng chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của cơ thể – mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn của người bệnh. Để được hỗ trợ tư vấn, liên hệ ngay tới Hotline 0969668152 hoặc nhấp chọn TƯ VẤN ONLINE để được hỗ trợ nhanh chóng.